فرش وینتیج چیست؟ انواع ویژگی های فرش کهنه نما

فرش همواره نماد هنر، زیبایی و اصالت بوده و در فرهنگ و تاریخ ایرانی جایگاهی ویژه دارد. در این میان، «فرش وینتیج» یا فرش کهنه نما به عنوان یکی از ترندهای جالب و محبوب سال های اخیر، هماهنگ با سلیقه های معاصر در دکوراسیون داخلی، هواداران بسیاری یافته است.

سوال اینجاست که فرش وینتیج چیست، چه تفاوتی با فرش های سنتی و نو دارد، چه ویژگی هایی آن ها را خاص و متمایز می کند و چه انواعی از این فرش ها در بازار موجود است؟ در این مطلب از فروشگاه فرش و مبل برادران مسلمی، به معرفی کامل فرش وینتیج، روش ساخت و تولید، انواع آن و کاربردهای این فرش در دکوراسیون مدرن و کلاسیک می پردازیم.

فرش وینتیج چیست؟

فرش وینتیج(Vintage)  که با نام های فرش کهنه نما یا پتینه هم شناخته می شود، فرشی است نو یا نسبتا نو که به کمک روش هایی خاص، ظاهری قدیمی، مستعمل و رنگ و رو رفته دارد.

در زبان انگلیسی واژه وینتیج عموما به اشیای قدیمی و با ارزش اشاره دارد. در صنعت فرش، وینتیج به فرش هایی می گویند که یا واقعا قدمت چند ده ساله داشته باشند یا با بهره از تکنیک های ویژه (پتینه کاری) روی فرش های تازه تولید شده، جلوه ای کهنه و هنری به آن ها داده شده تا تلفیقی از اصالت و نوگرایی در دیزاین منزل شکل بگیرد.

هدف اصلی از تولید فرش های وینتیج، پاسخ به سلیقه علاقمندان به سبک های جدید اروپایی (مانند سبک بوهمی، مینیمال و اسکاندیناوی) و کسانی است که دوست دارند فضای منزلشان همزمان اصیل، خاص و به روز باشد. این فرش ها حالتی فرسوده و تاریخی دارند، گویا سال ها از عمرشان گذشته، اما در عین حال سالم، بهداشتی و مستحکم هستند.

تاریخچه شکل گیری فرش وینتیج

برای اینکه بهتر با فرش های وینتیج آشنا شویم، در این بخش می خواهیم ببینیم تاریخچه شکل گیری فرش وینتیج چیست؟ ایده فرش کهنه نما از اروپا و شهرهایی چون پاریس، میلان و لندن وارد دنیای مد شد. طراحان داخلی و دکوراتورهای غربی که شیفته حس نوستالژی و حس زندگی و قصه در اشیا بودند، به دنبال فرش هایی با اصالت ایرانی یا شرقی می گشتند که در عین کهنه بودن، همچنان قابل استفاده و هماهنگ با محیط های مدرن باشند.

برخی صنایع فرش اروپایی شروع به بازسازی و پرداخت هنری مانند لکه گیری، ترمیم، تراشیدن پرز اضافی، کم رنگ کردن طرح ها و گاهی رنگ آمیزی مجدد با رنگ های جدید روی فرش های عتیقه کردند. این رویه خیلی زود به ایران و ترکیه هم رسید و امروزه فرش های وینتیج ایرانی علاوه بر بازار داخل، مشتریان بسیاری در اروپا و آمریکا دارند.

ویژگی ‌های اصلی فرش وینتیج چیست؟

فرش های کهنه نما ویژگی های ظاهری و فنی خاصی دارند که آن ها را از دیگر فرش ها متمایز می کند:

ویژگی های بصری:

• رنگ های مات، محو و کدر: هیچ رنگ تندی دیده نمی شود و زمینه ها اغلب ترکیبی از کرم، بژ، خاکستری، صورتی ملایم، سبز زیتونی و آبی دودی هستند که فضایی آرام، دنج و گرم ایجاد می کنند.
• وجود سایش، فرسودگی، رنگ پریدگی: چه فرش واقعا کهنه باشد، چه عمدا کهنه نمایی شده، رد سایش، محل هایی با کمرنگی بیشتر، جاهایی با پرز کمتر یا نقاطی با تار و پود کم رنگ و حتی ناقص دیده می شود.
• طراحی آنتیک و نامتقارن: خطوط و نقش ها ممکن است در بعضی جاها محو، ناپیوسته یا خراب جلوه کنند.
• الهام از طرح های اصیل: اکثر فرش های وینتیج مبتنی بر طرح های اصیل و کلاسیک فرش ایرانی (لچک و ترنج، شاه عباسی، گل فرنگ…) اما با جلوه کهنه نما ساخته می شوند.
• سایه روشن و افکت قدیمی: گاهی به شکل آبرنگ، لکه گیری یا سایه های تصادفی دیده می شود.

ویژگی های ساختاری و فنی:

• داشتن پرز کوتاه یا ساب خورده: در فرآیند وینتیج معمولا ارتفاع پرز به شدت پایین می آید تا سایش برجسته شود.
• لطافت نسبی: برخلاف ظاهر زبر، بسیاری از فرش های وینتیج لطافت خوبی دارند و راه رفتن روی آن ها دلپذیر است.
• وزن و ضخامت متغیر: بسته به مبدا و تولیدکننده، ضخامت فرش وینتیج ممکن است کم یا متوسط باشد.
• دوام مناسب: کیفیت بالا، تراکم مناسب گره و نخ با کیفیت، حتی پس از فرآیند سایش و کهنه نمایی، استحکام مناسبی حفظ می شود.
• شستشوی راحت: بسیاری از فرش های ماشینی وینتیج آب گریز و لک ناپذیر هستند. فرش های دستباف نیز اگر مرمت شده باشند، دوام خوبی دارند.

انواع فرش وینتیج

در بخش قبل با فرش کهنه نما آشنا شده و دانستیم ویژگی های فرش وینتیج چیست. اما در بازار فرش، اشکال مختلفی از وینتیج قابل مشاهده است که بسته به نوع متریال پایه، تکنیک ساخت و میزان قدمت به دسته های زیر تقسیم می شوند:

فرش وینتیج اصل (عتیقه یا دست دوم)

این گروه شامل فرش هایی است که واقعا قدمتی بین 20 تا 80 سال دارند و به مرور زمان رنگ پریده و مستهلک شده اند. اگرچه این فرش ها استحکام ابتدایی خود را ممکن است از دست داده باشند، اما به خاطر بافت سنتی و ارزش تاریخی محبوبیت بالایی دارند. بسیاری از این فرش ها توسط استادکاران، ترمیم و برای استفاده مجدد آماده می شوند.

فرش نو کهنه نما (پتینه کاری شده)

رایج ترین نوع در بازار ایران، فرش های کاملا نو هستند که بلافاصله پس از بافت به کمک تکنیک های خاص پتینه می شوند تا جلوه کهنه پیدا کنند. این فرش ها معمولا از متریال مرغوب، پشم یا اکریلیک یا ترکیبی ساخته شده اند و به کمک روش هایی مانند شستشو با محلول های قلیایی، برس کشی و رنگ برداری به حالت پتینه در می آیند.

فرش چاپی (وینتیج مدرن)

در این نوع، یک فرش ساده با رنگ روشن تولید شده و سپس با دستگاه های چاپ دیجیتال طرح و نقش هایی با ظاهری قدیمی روی آن چاپ می گردد؛ این فرش ها ارزان تر هستند و اغلب از الیاف مصنوعی یا ترکیبی ساخته می شوند.

فرش اورداین (Overdyed)

در این سبک معمولا یک فرش قدیمی یا دست دوم پس از شستشو و محو کردن نسبی طرح اصلی، با یک رنگ غالب مجدد رنگرزی می شود تا ترکیبی هارمونیک و خاص از نقش سنتی زیر و طیف رنگی جدید خلق گردد. این روش در آمریکا و اروپا طرفداران بسیاری دارد.

تکنیک های ساخت وینتیج یا پتینه کاری فرش

در این بخش می خواهیم با روش های پتینه کاری فرش آشنا شده و ببینیم تکنیک های ساخت فرش وینتیج چیست. برای ایجاد ظاهر کهنه و فرسوده، روش های متنوعی وجود دارد که بسته به نوع فرش و هدف تولیدکننده به کار می رود:

• شستشو و رنگبری: قدیمی ترین روش، شستن چند باره فرش با ترکیب شوینده ها و تثبیت کننده هاست؛ در هر مرحله مقداری از رنگ فرش کاسته می شود و در نهایت طرح ها حالت محو می گیرند.
• تراش پرز: با دستگاه یا دستی، سطح فرش را تا نزدیک ریشه کوتاه می کنند تا پرزها تراشیده شده و سطحی صاف و اندکی زبر به دست آید.
• رنگ آمیزی مجدد: پس از محو کردن طرح اصلی، یک یا دو رنگ غالب (آبی، سبز، قرمز، خاکستری و…) روی کل فرش اعمال می شود تا طرح زیر به شکلی هنرمندانه زیر رنگ جدید مخفی گردد.
• برس کشی و سنباده زنی: برای ایجاد سایش روی نواحی خاص یا کناره ها، از برس های زبر یا حتی سنباده های صنعتی استفاده می شود تا سطح فرش به شکل نامنظم فرسوده جلوه کند.
• استفاده از مواد سفیدکننده یا اسید ضعیف: در برخی کارگاه ها با محلول های خاص، نقش خاصی را کم رنگ یا تار می کنند تا فرش جلوه ناهموار و کهنه تری پیدا کند.

راهنمای ست کردن فرش وینتیج در دکوراسیون داخلی

فرش های وینتیج به دلیل ظاهر منحصر به فرد و شخصیت غنی خود، ابزاری قدرتمند در دست طراحان داخلی هستند. این فرش ها به راحتی می توانند به نقطه کانونی یک فضا تبدیل شده و به آن روح، گرما و اصالت ببخشند. انعطاف پذیری بالای آن ها باعث می شود که تقریبا با هر سبک دکوراسیونی، از مدرن و مینیمال گرفته تا روستیک و کلاسیک، به خوبی هماهنگ شوند.

ترکیب با دکوراسیون مدرن و مینیمال

یکی از محبوب ترین کاربردهای فرش وینتیج، استفاده از آن در فضاهای مدرن است. در این سبک که بر خطوط صاف، سادگی و پالت های رنگی خنثی تاکید دارد، یک فرش کهنه نما می تواند تضاد بصری جذابی ایجاد کند.

• ایجاد گرما: طرح های ساییده شده و رنگ های گرم فرش وینتیج، سردی و خشکی احتمالی فضاهای مینیمال را از بین برده و به آن حس راحتی و صمیمیت می بخشد.
• نقطه کانونی: در یک اتاق با مبلمان ساده و تک رنگ، یک فرش وینتیج با طرح و رنگ غنی، به راحتی به عنوان مرکز توجه عمل کرده و فضا را از یکنواختی خارج می کند.

هماهنگی با دکوراسیون روستیک، بوهمین و التقاطی

این سبک ها ذاتا با وسایل قدیمی و داستان دار سازگار هستند، بنابر این فرش وینتیج در چنین فضاهایی کاملا در خانه خود احساس می کند.

• تکمیل بافت ها: ظاهر فرسوده و بافت دار این فرش ها به زیبایی با عناصر طبیعی مانند چوب خام، آجر، چرم و گیاهان ترکیب می شود.
• لایه سازی: برای ایجاد عمق بیشتر، می توانید یک فرش وینتیج کوچک تر را بر روی یک فرش بزرگتر از جنس الیاف طبیعی مانند جوت یا سیسال پهن کنید. این تکنیک به خصوص در سبک بوهمین بسیار محبوب است.

افزودن شخصیت به دکوراسیون کلاسیک و نئوکلاسیک

شاید در نگاه اول عجیب به نظر برسد، اما فرش های وینتیج می توانند به فضاهای کلاسیک نیز جلوه ای تازه ببخشند.

• اصالت بخشی: یک فرش وینتیج اصل و دستباف می تواند حس تاریخ و اصالت را در یک فضای کلاسیک تقویت کند.
• ایجاد پیچیدگی: استفاده از یک فرش وینتیج اوردایند با رنگی جسورانه مانند آبی درباری یا زرشکی در یک فضای نئوکلاسیک، می تواند یک پیچش مدرن و غیرمنتظره ایجاد کرده و از قدیمی به نظر رسیدن فضا جلوگیری کند.

نکات مهم برای ست کردن:

• از رنگ های فرش الهام بگیرید: یکی از رنگ های فرعی و ملایم موجود در طرح فرش را انتخاب کرده و از آن برای رنگ کوسن ها، پرده یا سایر اکسسوری ها استفاده کنید تا هماهنگی در فضا ایجاد شود.
• اجازه دهید فرش بدرخشد: اگر فرشی با طرح شلوغ و رنگ های زیاد دارید، بهتر است مبلمان و دیوارهای اطراف را ساده و با رنگ های خنثی نگه دارید.
• به اندازه فرش توجه کنید: مطمئن شوید که اندازه فرش برای فضای شما مناسب است. در اتاق نشیمن، فرش باید به قدری بزرگ باشد که حداقل پایه های جلویی مبلمان روی آن قرار بگیرند.

سخن پایانی

ما سعی کردیم در این مطلب به طور کامل به این سوال پاسخ دهیم که فرش وینتیج چیست و چه ویژگی هایی دارد. فرش وینتیج یا کهنه نما ترکیبی هنرمندانه از سنت و نوآوری است. این فرش ها با ایجاد نما و حس فرسودگی اصیل، فضا را خاص، جذاب و نوستالژیک می کنند بدون آنکه نگران سلامت و عمر فرش باشید.

انواع مختلف این فرش ها امکان انتخاب متناسب با هر سلیقه و فضایی را فراهم می آورد و به نسبت فرش های عتیقه، هزینه مقرون به صرفه تری دارند. هنگام خرید باید به کیفیت، نوع الیاف، متد پتینه، تطبیق با دکور فضای مورد نظر و البته برند تولیدکننده توجه ویژه ای داشته باشید تا از خریدتان بیشترین رضایت را کسب کنید.

شما عزیزان می توانید انواع مدل های فرش ماشینی، از جمله فرش وینتیج را از بخش فروشگاه سایت ما با قیمت مناسبی خریداری نمایید.