انواع گره در فرش دستباف (تفاوت آن ها با یکدیگر)

همانطور که اطلاع دارید تولید، انواع فرش دستباف در نقاط مختلف کشور و با شیوه های مختلفی انجام می شود و این موضوع سبب ایجاد انواع گره گذاری و تنوع در انواع گره شده است؛ به صورتی که در هر نقطه ای از کشور به شیوه های خاصی از گره های مختلف در بافت فرش استفاده می کنند.

با ما در ادامه این مطلب از فروشگاه فرش و مبل برادران مسلمی همراه باشید تا با انواع گره در فرش دستباف آشنا شوید.

گره فرش چیست؟

گره فرش را قطعا می توان یک عامل مهم در تولید یک فرش دستباف خوب معرفی کرد. به صورت کلی وقتی از گره فرش صحبت می کنیم، منظور نخ یا نخ پرز است که به ترتیب در کنار هم و همچنین روی هم قرار می گیرند. گره به نام های دیگری مثل ریشه، ذلت، پیچش، ایلمه و خاک نیز خوانده می شود.

فرش گره دار فرشی بوده که دارای سطوح برجسته یا پرزهایی از انتهای بریده شده گره های بافته شده میان تار و پود خواهد بود. بعد از گذشتن گره ها، پودها روی آن ها قرار می گیرند و با سفت شدن گره ها، ساختار اصلی فرش دستباف شکل می گیرد.

انواع گره در فرش دستباف

ما در این قسمت از مطلب قصد داریم به بررسی انواع گره در فرش دستباف بپردازیم:

گره ترکی

گره متقارن یا ترکی یکی از گره های پرکاربرد در فرش های پرزدار به شمار می رود. در گره ترکی، نخ پود رنگی از روی دو نخ تار می گذرد و از بین آن ها کشیده می شود؛ سپس برش می خورد تا پرز را تشکیل دهد. گره ترکی ساختاری متقارن داشته و در قدیمی ترین فرش های پرز باقی مانده یافت می شود. شاید جالب باشد بدانید که بیش از ۷۰ درصد از فرش ها و قالی های دستباف ایران با گره ترکی بافته شده اند.

بهره بردن از گره ترکی به شما این امکان را می دهد تا فرشی با استحکام بسیار بالا داشته باشید که در عین حال، بسیار ظریف است. علاوه براین در این نوع گره امکان تقلب و استفاده از گره جفتی به کم ترین میزان ممکن خواهد رسید. بسیاری از مزایای ذکر شده برای گره ترکی به علت استفاده از قلاب برای بافت آن خواهد بود.

گره فارسی

یکی دیگر از انواع گره در فرش دستباف، گره فارسی است. از آنجایی که گره فارسی تنها به دور نخ پیچیده می شود، به آن گره متقارن گفته می شود. از این گره معمولا در قالی های شرق ایران، پاکستان و هند استفاده استفاده خواهد شد. در گره فارسی، نیمی از تار را محکم می بندند و نیمه دیگر را شل می گذارند.

گره نامتقارن حاصل که می تواند محکم تر از گره های ترکی در کنارهم قرار گیرد و گره ایرانی را برای فرش هایی با تراکم گره بالا با طرح های بسیار دقیق ایده آل می کند.

گره جفتی

گره جفتی به عنوان یکی از انواع گره در فرش دستباف به این مفهوم است که گره به جای دو تار روی چهار تار قرار می گیرد. در زمان بافتن فرش با این گره، کار با سرعت بیشتری ادامه می یابد، اما به قیمت تراکم پایین گره، فرش ها نیز از دوام کمتری برخوردار هستند و گاهی اوقات امکان دارد سطح آن شل و کرک به نظر برسد.

گره جفتی را می توان در فرش های خراسان ایران مشاهده کرد. یکی دیگر از گره هایی که معمولا در فرش های ایرانی مورد استفاده قرار می گیرد، گره جفتی بوده که به جای دوتار، به دور چهار تار بسته می شود. برخی از مواقع از گره جفتی در قسمت های بزرگ تک رنگ فرش استفاده می شود؛ با این حال از آنجایی که فرش های بافته شده با گره جفتی نسبت به فرش های سنتی فقط به نیمی از نخ مرز نیاز دارند، پرز آن ها در برابر سایش مقاومت کمتری دارد.

انواع گره فرش تقلبی

به صورت کلی سه جنبه برای بافتن و استفاده از گره های تقلبی وجود دارد؛ حال که با انواع گره در فرش دستباف آشنا شدید، زمان آن رسیده که با انواع گره های تقلبی نیز آشنا شوید. این گره های تقلبی عبارتند از:

• گره پاپیون: در این شیوه بافتنی،نخ را بعد از چرخاندن روی رج فرش می بندند.
• جفت بافی: در این شیوه در عوض اینکه خامه را دور نخ بپیچید، دور چند رشته می پیچید و به آن جفت شدن گفته می شود.
• گره U شکل: این گره همانطور که از نامش پیداست دارای فرم U شکل است. در این نوع نخ فرش خم می شود و از پشت تار عبور می کند و بعد قلاب را از U شکل عبور می دهند و انتهای نخ را از قسمت U شکل به خارج هدایت خواهند کرد.

توصیه می کنیم که از این گره ها برای قالی بافی بهره نبرید؛ زیرا نتایج بسیار مخربی روی تراکم و دوام فرش خواهد داشت و کیفیت کار شما را به اندازه قابل توجهی کاهش داده و از دستمزد قالی بافی می کاهد.

مقایسه گره ترکی و فارسی

در این قسمت از مطلب انواع گره در فرش دستباف به مقایسه گره ترکی و فارسی خواهیم پرداخت:

• در فرش بافته شده با گره ترکی ضخامت پرزهای مصرف شده کمتر از گره فارسی خواهد بود.
• گره های ترکی را با استفاده از قلاب و گره های فارسی را با دست می زنند.
• مواد استفاده شده در هردو گره کرک، پشم و ابریشم هستند؛ با این تفاوت که نخ استفاده شده در گره ترکی بیشتر از گره فارسی است.
• برخی از افراد اعتقاد دارند که دوام ریشه فرش هایی که گره ترکی در آن ها استفاده می شود، بیشتر از فرش هایی با گره فارسی است.

انتخاب نوع گره به سلیقه و نیازهای خاص هر فرد بستگی دارد. گره های ترکی و فارسی هر کدام ویژگی های خاص خود را دارند و نمی توان به طور قطعی گفت که یکی از دیگری بهتر است. هر نوع گره مزایا و معایب خاص خود را دارد که آن ها را برای سبک های مختلف فرش مناسب می سازد.

گره های ترکی به دلیل استحکام و پایداری بالایی که دارند، شناخته شده اند. این نوع گره ها به ایجاد توده ای محکم کمک می کنند و به همین دلیل برای فرش های ضخیم و با طرح های هندسی مناسب هستند. با این حال، شکل خاص این گره ها ممکن است باعث دشواری در بسته بندی و بافت آن ها شود. به عنوان مثال، فرش های قزاق قفقاز جنوبی معمولا از گره های ترکی بهره می برند و به همین دلیل دارای طرح های برجسته و مشخصی هستند.

در مقابل، گره های فارسی به دلیل ظرافت و نزدیکی بیشتر به یکدیگر، برای فرش های با طرح های پیچیده و منحنی مناسب تر به نظر می رسند. این نوع گره ها به بافت فرش های بسیار ظریف و با تعداد گره های بالا کمک می کنند و به همین دلیل در فرش های دستباف ایرانی با طرح های روان و زیبا به کار می روند.

با این حال، تصور اینکه فرش های ایرانی باید حتما از گره ایرانی استفاده کنند، نادرست است. نام «قالی ایرانی» به هر نوع فرش دستباف تولید شده در ایران اطلاق می شود، بدون توجه به نوع گره ای که در ساخت آن به کار رفته است. هر دو نوع گره، چه فارسی و چه ترکی، در مناطق مختلف ایران و حتی خارج از آن استفاده می شوند. بنابراین، شناخت نوع گره می تواند اطلاعاتی درباره محل ساخت فرش ارائه دهد، اما به تنهایی نمی تواند نشان دهنده اصالت آن باشد.

انتخاب فرش باید بر اساس سلیقه شخصی و نیازهای دکوراسیون صورت گیرد. نوع گره، هرچند که بخشی از داستان فرش و هنرمندانی است که آن را بافته اند، نباید تنها عامل تصمیم گیری باشد. درک ویژگی های مختلف گره ها می تواند به شما کمک کند تا انتخابی آگاهانه تر داشته باشید و از زیبایی و کیفیت فرش خود لذت ببرید.

جمع بندی

ما در این مطلب شما را با انواع گره در فرش دستباف آشنا کردیم. همانطور که متوجه شدید، انواع مختلفی از گره وجود دارد که قالیباف ها از آن ها بهره می برند. هردو گره فارسی و ترکی در مناطق داخل و خارج کشور مورد استفاده قرار می گیرند؛ بنابراین دانستن نوع گره برای تعیین اینکه آیا فرش یک فرش اصیل ایرانی است یا یک فرش شرقی، کافی نیست.

به عنوان نکته پایانی، بد نیست این نکته را به شما یادآور شویم که می توانید برای خرید انواع فرش، به بخش فروشگاه سایت ما سری بزنید.