علت کج شدن فرش | روش های ترمیم
یکی از مشکلات رایجی که ممکن است در طول زمان برای فرش ایجاد شود کج شدن یا موج دار شدن فرش است؛ مشکلی که می تواند، ظاهر خانه را تحت تأثیر قرار دهد و حتی باعث سایش زودرس فرش شود.
علت کج شدن فرش معمولاً به دلایل متفاوتی مانند جابجایی های مکرر، شستشوی نادرست، کشش غیراستاندارد هنگام بافت، رطوبت یا قرار گرفتن در مسیر رفت و آمد رخ می دهد. خوشبختانه راهکارهای متنوعی برای ترمیم و رفع علت کج شدن فرش وجود دارد؛ شناخت دقیق علت کج شدن فرش و انتخاب روش مناسب برای ترمیم آن کمک می کند، فرش دوباره شکل اولیه و زیبای خود را بازیابد و عمر مفید آن افزایش یابد.
در این مقاله از برادران مسلمی به بررسی کج شدن فرش، تشخیص، علت کج شدن فرش و راهکارهای پیشگیری و ترمیم آن می پردازیم.
کج شدن فرش چیست؟
کج شدن فرش به حالتی گفته می شود که خطوط راست فرش، به ویژه حاشیه ها و لبه ها، نامنظم بوده و شکل موجی، قوسی یا پایین و بالا داشته باشند. به عبارت دیگر، فرش از فرم صاف و مرتب خود خارج شده و لبه های آن به صورت کج و ناصاف دیده می شوند.
یکی دیگر از مشکلات رایج فرش، سرکجی است که به وضعیتی اشاره دارد که فرش دچار موج خوردگی، چین یا پیچ خوردگی می شود و دیگر حالت صاف و هموار اولیه خود را ندارد. سرکجی فرش علاوه بر کاهش زیبایی ظاهری می تواند، کیفیت و دوام آن را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
تشخیص کج شدن فرش
- بررسی بصری
- دید از بالا: از یک نقطه بلند، مثلاً روی نردبان یا صندلی به فرش نگاه کنید تا ببینید آیا روی زمین یکنواخت پهن شده است یا خیر.
- دید از زوایای مختلف: از زوایای متفاوت به فرش نگاه کنید تا بخش های برجسته یا موج دار مشخص شوند.
- استفاده از خط کش یا متر
- اندازه گیری طول و عرض فرش: طول و عرض فرش را در نقاط مختلف اندازه بگیرید.
- مقایسه اندازه ها: اگر طول یا عرض در نقاط مختلف متفاوت باشد، نشان دهنده کج شدن فرش است.
- استفاده از تراز: یک تراز نجاری روی سطح فرش قرار دهید؛ اگر حباب در مرکز قرار نگیرد، فرش دچار کجی است.
- بررسی با دست: سطح فرش را لمس کنید و به دنبال نواحی برجسته یا فرورفته بگردید که نشانه ای از کجی یا تاب خوردگی است.
- روش ساده برای تشخیص کجی طولی: فرش را از وسط تا بزنید به طوری که شیرازه ها روی هم قرار گیرند. اگر طول فرش در دو سمت یکسان نباشد، فرش دچار کج شدن طولی شده است.
- تشخیص کجی عرضی: عرض فرش را در چند نقطه مختلف اندازه بگیرید؛ اگر عرض در نقاط مختلف متفاوت باشد، فرش دچار کج شدن در عرض است.
علت کج شدن فرش
پس از آشنایی با کج شدن و سرکجی فرش و روش های تشخیص آن، بررسی علت کج شدن فرش اهمیت ویژه ای دارد. به طور کلی، سه عامل می توانند، علت کج شدن فرش باشند که هرکدام نقش مهمی در شکل گیری نهایی بافت ایفا می کنند:
- دفه زنی نامتوازن: مهمترین علت کج شدن فرش، دفه زنی با شدت و فشار متفاوت توسط قالیباف یا بافنده است. در حین بافت، اگر یک رج فرش با قدرت متفاوت زده شود، تعادل و یکنواختی بافت به هم می خورد و کج شدن طولی و عرضی فرش ایجاد می شود.
- بافت توسط چند نفر: اگر بافت فرش توسط چند نفر انجام شود، خصوصاً زمانی که مردان و زنان بافت را تقسیم کنند، اختلاف قدرت دفه زنی افراد می تواند، علت کج شدن فرش و ناهماهنگی در بافت شود.
- دار قالی معیوب یا غیر استاندارد: در موارد نادر، استفاده از دار قالی ناهمگون یا غیر استاندارد می تواند، باعث ایجاد کج شدگی در طول فرآیند بافت شود. اگر دار قالی در جهات عرض و ارتفاع همگن نباشد، تعادل بافت به هم می خورد.
- چله کشی نادرست: دقت نکردن هنگام چله کشی و شل یا سفت بودن چله ها در برخی نقاط، باعث ایجاد کشش نامتوازن و نهایتاً کجی فرش و تابلو فرش می شود.
- پایین کشی نادرست: پایین کشی یکی از مراحل حساس بافت فرش است. بافنده هنگام رسیدن ارتفاع بافت به حدی که ادامه بافت دشوار باشد، پایین کشی را انجام می دهد. اگر این کار به شکل اصولی و دقیق انجام نشود، موج خوردگی و کجی در فرش ایجاد خواهد شد.
راهکارهای پیشگیری و ترمیم کج شدن فرش
خوشبختانه با رعایت چند نکته ساده در حین بافت و مراقبت های پس از آن، می توان تا حد زیادی از بروز کج شدن و سرکجی جلوگیری کرد و در صورت ایجاد، روش هایی برای اصلاح آن وجود دارد.
راهکارهای پیشگیری از کج شدن فرش
- دفه زنی یکنواخت: سعی کنید در هنگام بافت، دفه زنی را با قدرت یکسان انجام دهید. اگر در ابتدای بافت انرژی بیشتری دارید و دفه زنی با شدت زیاد انجام می شود، با گذشت زمان و کاهش انرژی، دفه زنی شما ممکن است، ضعیف شود. در این شرایط بهتر است، کمی استراحت کنید و سپس ادامه دهید تا یکنواختی بافت حفظ شود.
- انجام بافت توسط فردی واحد: تا حد امکان فرش و تابلو فرش توسط یک بافنده بافته شود. در صورتی که چند نفر در بافت مشارکت دارند، هماهنگی در شدت دفه زنی بسیار مهم است تا بافت یکنواخت باقی بماند.
- استفاده از دار قالی استاندارد: هرگز از دار قالی معیوب یا غیر استاندارد استفاده نکنید. دار سالم و همگن در طول و عرض، پایه ای برای بافت یکنواخت و جلوگیری از کج شدگی هستند.
- چله کشی دقیق و هماهنگ: چله ها را به صورت یکنواخت و متناسب با یکدیگر بکشید و از شل یا سفت زدن آنها خودداری کنید. اگر مهارت کافی ندارید، این مرحله را به فرد متخصص بسپارید. کشیدن چله ها با دست، اشتباه رایج و خطرناکی است که می تواند، باعث کم عرض شدن و کج شدن فرش شود.
- پایین کشی با دقت و حوصله: اندازه گیری قسمت های مختلف در حین پایین کشی ضروری است. بسته به نوع بافت (ترکی یا فارسی)، پایین کشی را با دقت انجام دهید و در صورت نداشتن مهارت کافی، این کار را به فرد متخصص بسپارید.
روش های حل و ترمیم کج شدن فرش
اگر فرش شما با رعایت نکات فوق دچار کج شدگی شده، روش هایی برای اصلاح آن وجود دارد. البته باید بدانید که این روش ها به طور کامل مشکل را برطرف نمی کنند و معمولاً زمان بر و گاهی هزینه بر هستند.
- پهن کردن مجدد فرش
- پهن کردن در فضای صاف: فرش را روی سطحی صاف و باز پهن کنید و از نبود چین و چروک مطمئن شوید.
- استفاده از اجسام سنگین: روی بخش های سرکج شده اجسام سنگین مثل کتاب های ضخیم، جعبه یا آجرهای تمیز قرار دهید تا سرکجی ها به تدریج کاهش یابند.
- استفاده از زیرانداز ضد لغزش: یک زیرانداز با کیفیت زیر فرش پهن کنید تا از جابجایی و ایجاد سرکجی جلوگیری شود و فرش به صورت محکم و یکنواخت روی زمین قرار گیرد.
- شستشوی حرفه ای
- قالیشویی های معتبر: فرش را به قالیشویی حرفه ای بسپارید تا با تجهیزات مناسب و خشک کردن یکنواخت، سرکجی آن برطرف شود.
- خشک کردن صحیح: مطمئن شوید که فرش به طور یکنواخت خشک شود تا سرکجی جدید ایجاد نگردد.
- اصلاح نصب
- نصب مجدد: اگر علت کج شدن فرش نصب نادرست آن است، فرش را دوباره و با دقت نصب کنید.
- استفاده از نوار چسب دوطرفه: لبه های فرش را ثابت نگه داشته و از حرکت آن جلوگیری کنید تا سرکجی کاهش یابد.
- استفاده از بخار و حرارت: در موارد سرکجی خفیف، فرش را روی سطح صاف پهن کرده و با پارچه مرطوب و اتوی بخار به آرامی روی بخش های سرکج شده بکشید. دقت کنید که اتو مستقیماً روی فرش قرار نگیرد تا به الیاف آسیب نرسد.
- راه حل های موقتی
- چرخش فرش: هر چند ماه یکبار فرش را بچرخانید تا فشار یکنواخت شود و از ایجاد سرکجی جلوگیری گردد.
- استفاده از قالیچه های کوچک: در نواحی پرتردد، فرش های کوچک و سبک قرار دهید تا از فشار مستقیم روی فرش اصلی جلوگیری شود.
کلام آخر: پیشگیری، ترمیم و انتخاب فرش مناسب
کج شدن و سرکجی فرش می تواند، جلوه خانه و دوام فرش را تحت تأثیر قرار دهد، اما با شناخت علت کج شدن فرش، رعایت نکات پیشگیری و استفاده از روش های ترمیم مناسب، می توان فرش را دوباره صاف، هموار و زیبا کرد. رعایت اصول صحیح در بافت، نگهداری و نصب فرش نه تنها از بروز کجی جلوگیری می کند، بلکه عمر مفید فرش را نیز افزایش می دهد.
اگر به دنبال فرشی با کیفیت بالا، بافت یکنواخت و مقاوم در برابر کج شدن و سرکجی هستید، پیشنهاد می کنیم از نمایشگاه فرش آنلاین ما در سایت برادران مسلمی بازدید کنید.